1. Czym jest pyłek pszczeli?
Zacznę o tego, czym jest pyłek pszczeli, nazywany również pyłkiem kwiatowym. Pyłek kwiatowy to męskie komórki rozrodcze produkowane przez kwiat. Pyłek kwiatowy jest oprócz miodu podstawowym pokarmem pszczół.Miód to pokarm energetyczny, pyłek to białko, tłuszcze, sole mineralne, witaminy, kwasy organiczne i hormony.
Pszczoły zbierają z kwiatów pyłek, mieszają z odrobiną miodu, nektaru lub śliny i
w postaci uformowanych kulek, obnóży przenoszą do ula w specjalnych
koszyczkach na tylnych nogach.
2. Skład chemiczny
Właściwości odżywcze i terapeutyczne pyłku wynikają z bardzo bogatego składu chemicznego, zidentyfikowano w nim ponad 250 różnych związków chemicznych. Są
to: węglowodany, tłuszcze, białka, składniki mineralne, witaminy,
rutyna, olejki eteryczne, fitocydy, antybiotyki- inhybiny, hormony,
enzymy, kwasy organiczne,stymulatory wzrostu.
WĘGLOWODANY:to przede wszystkim fruktoza, glukoza, maltoza, oraz w mniejszej ilości: arabinoza, ryboza, izomaltoza i wiele innych.
TŁUSZCZE: W pyłku wyodrębniono 12 kwasów tłuszczowych, między innymi: kwas palmitynowy, linolowy, linoleowy, arachidonowy. Również fosfolipidy i fitosterole.
BIAŁKA: W pyłku wykryto 32 aminokwasów. Są to: fenyloalanina, izoleucyna,
leucyna, lizyna, metionina, treonina, walina, alanina, prolina, seryna,
histydyna, glicyna i inne. Zawartość aminokwasów w pyłku dochodzi do
12%.
SKŁADNIKI MINERALNE: Pyłek jest bogaty w wiele składników mineralnych: makroelementów i mikroelementów. Wyodrębniono: potas, fosfor, wapń, magnez, sód, krzem, mangan, żelazo, miedź, cynk, jod, selen i inne.
WITAMINY: W pyłku pszczelim zidentyfikowano następujące witaminy: A, B1, B2, B3, E, C, B6, PP, P, D, H, B12, kwas foliowy, inozytol, biotynę, kwas pantotenowy, kwercytynę.
INNE SKŁADNIKI: Enzymy: amylaza, inwertaza, fosfatazy, peroksydazy i inne, których stwierdzono 42. Kwasy organiczne: jabłkowy, mlekowy, cytrynowy, winowy, szczawiowy, bursztynowy, i wiele innych. Kolejną grupą są związki fenolowe (ok. 1,6%). Składają się na nią flawonoidy, leukotrieny, katechiny i fenolokwasy. Do flawonoidów występujących w pyłku kwiatowym zalicza się przede wszystkim pochodne kemferolu i kwercetyny, a do fenolokwasów – kwas chlorogenowy.
3. Właściwości biologiczne
Badania farmakologiczne przeprowadzone na szczurach i królikach wykazały, że pyłek kwiatowy obniża w surowicy krwi zawartość lipidów całkowitych, triglicerydów, cholesterolu całkowitego, frakcji cholesterolu LDL oraz b-lipoprotein. Jest to dowód na działanie hipolipemiczne omawianego produktu.
Badania na zwierzętach wykazały jednoznacznie odtruwające działanie pyłku kwiatowego. Szczury zatruwano rozpuszczalnikami organicznymi, takimi jak tetrachlorek węgla i trichloroetylen, powodującymi głębokie uszkodzenie komórek wątrobowych, etanolem i alkoholem allilowym, które wywołują stłuszczenie i marskość wątroby, a także lekami: paracetamolem i hydrokortyzonem. Pyłek kwiatowy obniżał poziom enzymów wątrobowych i bilirubiny w surowicy krwi tych zwierząt, nawet do wartości fizjologicznych, co świadczy o leczniczych właściwościach tego produktu w odniesieniu do tkanki wątrobowej. Podawany z kolei z substancjami toksycznymi, zabezpieczał komórki wątroby przed ich szkodliwym wpływem, co wskazuje na jego działanie ochronne. W procesach odtruwających ważną rolę odgrywają polifenole, głównie flawonoidy i fenolokwasy.
W badaniach na zwierzętach wykazano, że pyłek kwiatowy odznacza się działaniem przeciwzapalnym. Jego siłę działania przyrównuje się do takich leków przeciwzapalnych, jak naproksen czy indometacyna. Mechanizm działania polega na hamowaniu aktywności enzymów odpowiedzialnych za powstawanie mediatorów procesu zapalnego w tkankach. Zagęszczony wyciąg z pyłku kwiatowego w dawce 50 mg/kg masy ciała szczura, likwiduje w 75% obrzęk łapy tego zwierzęcia wywołany podaniem karageniny. Za działanie to odpowiedzialne są przede wszystkim flawonoidy i fenolokwasy, a także kwasy tłuszczowe i fitosterole.
Płytek kwiatowy odznacza się wysoką wartością odżywczą (25-27). Wykazano, że myszy i szczury skarmiane pyłkiem odznaczały się wyższą zawartością witaminy C i magnezu w tkankach oraz wyższą zawartością hemoglobiny i większą liczbą czerwonych krwinek w porównaniu ze zwierzętami otrzymującymi paszę standardową. Ponadto produkt ten w krótkim czasie uzupełniał niedobory pokarmowe. U zwierząt głodzonych oraz będących na diecie bezwitaminowej pyłek kwiatowy powodował szybsze przyrosty masy ciała niż zwykła dieta. Składnikami odgrywającymi zasadniczą rolę w tym procesie są aminokwasy egzogenne, witaminy i biopierwiastki.
Pyłek kwiatowy odznacza się działaniem adaptogennym (dostosowawczym). Polega ono na podwyższaniu odporności przeciw szkodliwym czynnikom fizycznym, chemicznym i biologicznym. Zalicza się tutaj zarówno podwyższanie sprawności fizycznej organizmu w sytuacjach nadmiernego obciążenia wysiłkiem, działanie poprawiające funkcje mózgowe, takie jak pamięć, uczenie się, myślenie i zdolność koncentracji, a także wzrost odporności organizmu na zakażenia.
Badania wskazują, że wyciągi etanolowe z pyłku kwiatowego odznaczają się stosunkowo silnym działaniem antybiotycznym, przy czym działają one zarówno na bakterie patogenne dla człowieka, jak i na grzyby drożdżoidalne. Za działanie to odpowiedzialne są głównie flawonoidy i fenolokwasy.
Badania ostatnich lat wskazują, że pyłek kwiatowy wykazuje u zwierząt doświadczalnych działanie przeciwutleniające , zwiększa poziom witaminy C w grasicy, zmniejsza przerost gruczołu krokowego, obniża poziom białych krwinek w białaczce doświadczalnej, ochrania mięsień sercowy, modeluje funkcje ośrodkowego układu nerwowego i działa na funkcje endokrynowe.
Dane piśmiennictwa wskazują także, że pyłek kwiatowy uszczelnia naczynia włosowate, usuwa obrzęki pochodzenia sercowo-naczyniowego i nerkowego oraz działa rozkurczająco na mięśnie gładkie dróg moczowych.
(źródło:
http://fabrykamiodu.blogspot.com/2011/08/skad-chemiczny-pyku-pszczelego.html)
4. Zastosowanie w kosmetyce
Ma działanie odżywiające, wzmacniające, odmładzające skórę, przeciwzapalne, regenerujące.
- Maseczka 1. Wymieszać 1 łyżeczkę sproszkowanego pyłku z 1
żółtkiem. Można dodać łyżeczkę miodu. Nanieść na twarz, pozostawić na ½
godz. Wygładza i odżywia skórę.
- Maseczka 2. Wymieszać dwie łyżeczki sproszkowanego pyłku w małej ilości wody dla uzyskania papki. Nałożyć na twarz na 20 minut.
- Maseczka 3. Wymieszać 2 łyżki pyłku, 2 łyżki miodu, 1 żółtko, 1
łyżkę twarogu. Nałożyć na twarz na 20 minut. Wzmacnia, upiększa skórę.
(źródło:
http://www.pasieka.rostkowski.info/pylek.html)
Również H. Różański opisuje działanie maseczki z pyłku pszczelego w terapii trądziku:
http://luskiewnik.strefa.pl/acne/acne_apit.html
5. Moje doświadczenia
Do tej pory stosowałam maseczkę według drugiego przepisu. Nie zapychała mnie, nie podrażniała (chociaż na początku czułam delikatne mrowienie), po zastosowaniu skóra była gładka, rozświetlona, do tego wydaje mi się, że zmiany trądzikowe i ślady po nich szybciej się goiły. Z uwagi na konsystencję(brak bazy nawilżająco-emolientowej) po zmyciu oczywiście smarowałam twarz kremem. Dla cer suchych polecałabym zrobić maseczkę z jogurtem, miodem czy zmielonym serkiem wiejskim w celu wyeliminowania uczucia ściągnięcia.
Moje rady:
- koniecznie przed należy sprawdzić, czy nie jesteśmy uczulone na produkty pszczele, np nakładając maseczkę na nadgarstek (to, że miód nie robi nam krzywdy, nie oznacza od razu, że pyłek też nie zrobi, gdyż ma on większe stężenie składników alergizujących)
- w celu zwiększenia przyswajalności składników pyłku warto go przygotować w następujący sposób: rozdrabniamy np. w moździeżu i zalewamy ciepłym, ale nie gorącym płynem, np. wodą i odstawiamy na 2-3 godziny. Po tym czasie pyłek uwolni najwięcej składników aktywnych i wtedy dopiero nakładamy na twarz.
- pyłek można rozmieszać w małej ilości wody, mleka, jogurtu, soku warzywnego/owocowego czy zmielonym serku wiejskim w zależności od preferencji skóry.
U mnie dostępny jest w supermarketach obok miodów w cenie ok. 8 zł na słoiczek 150 g.